Viðmerking til Breddan í KVF 28. august 2026

Í Breddanum 28. august varð álvarsama støðan á eldraøkinum umrødd. Vit fáa fleiri eldri, og tí veksur tørvurin á starvsfólkum og búplássum. Útreiðslurnar hækka, meðan inntøkurnar hjá kommununum ikki fylgja við. Víst varð á, at inntøkuvøksturin, sum hevur verið síðan eldraøkið varð lagt til kommunurnar í 2015, væntandi steðgar í 2027. Vandin er tí, at summar kommunur ikki megna vaksandi byrðuna, og at hetta fer at raka tænastuna.

Í sendingini varð kjakast um fígging, ábyrgdarbýtið millum land og kommunur og møguleikan fyri útjavning, so borgarar kunnu fáa eina nøktandi tænastu uttan mun til, hvar í landinum teir búgva.

Hetta eru týdningarmiklir spurningar. Men eg saknaði, at tøkniligu møguleikarnir eisini vórðu lýstir. Kjakast varð í stóran mun um, hvussu vit kunnu fíggja og manna eldraøkið eftir verandi leisti. Vit eiga samstundis at spyrja, um vit kunnu skipa tænastuna øðrvísi og betri.

Tøkni skal frígera tíð til umsorgan
Undir valstýrinum vísi eg á tørvin á at taka í nýtslu vælferðartøkni. Vælferðartøkni skal ikki koma í staðin fyri menniskjaliga umsorgan. Tvørturímóti skal tøknin taka sær av eftirliti og afturvendandi uppgávum, tá tað er ráðiligt. Starvsfólkini fáa tá meira tíð til røktina og til ta menniskjaligu samveruna, sum eingin tøkni kann veita.

Vit kunna millum annað hyggja at ítøkiligum royndum úr Aalborg Kommunu. Síðan mai 2025 hevur kommunan roynt føroysku Nemlia-loysnina á røktarheimunum Fjordparken og Storvorde.

Eftirmetingin vísir, at starvsfólkini uppliva:
*meira ró og færri óneyðug avbrot;
*færri óneyðugar alarmar;
*størri arbeiðsgleði og arbeiðstryggleika;
*minni sálarligt arbeiðstrýst;
*betri yvirlit og meira miðvísa raðfesting;
*at appin og alarmarnir eru løtt at brúka.

Búfólkini verða eisini minni órógvað. Í staðin fyri at starvsfólk fara inn á kamarið á føstum klokkusløgum, verður eftirlitið gjørt, tá ein veruligur tørvur er. Tað gevur búfólkunum betri svøvn, meira ró og eina umsorgan, sum í størri mun fylgir teirra egnu samdøgursrútmu.

Tøknin ger tað eisini møguligt at varnast broytingar fyrr. Starvsfólk kunnu síggja broytt svøvnmynstur, óvanliga rørslu ella náttargongd. Slíkar broytingar kunnu vera tekin um pínu, sjúku ella vantrivnað og geva starvsfólkunum møguleika at seta inn, áðrenn støðan versnar.

Royndir í Aalborg kommunu, fyrimunir at heinta
Á Fjordparken í Aalborg vórðu vitjanirnar hjá summum búfólkum minkaðar niður í helvt. Á Storvorde gjørdu sensorarnir tað møguligt hjá búfólkum at fara á vesið og aftur í song uttan óneyðugt eftirlit frá starvsfólki.
Aalborg Kommuna væntar eisini búskaparligar fyrimunir. 

Eftirmetingin hevur ikki eina endaliga útrokning av sparingini í krónum. Men hon vísir greitt, at minni tíð fer til óneyðug eftirlit. Hetta gevur møguleika at veita meira røkt við somu starvsfólkaorku og kann við tíðini lækka eindarkostnaðin.

Kommunan metir at vælferðartøknin er búgvin til útbreiðslu á kommunalu røktarheimunum. Hettar  við avmarkaðum tørvi á tøkniligum stuðli til starvsfólk eftir upplæringina. Tað lækkar um kostnaðin at taka tøknina í nýtslu og merkir at nyttan av loysnini verður størri.

Ein føroysk loysn við altjóða royndum
Nemlia er ein føroysk fyritøka, sum arbeiðir við vælferðartøkni í Danmark og Týsklandi. Sambært fyritøkuni sjálvari hava meira enn 5.000 fólk dagliga gagn av loysnini. Loyvi mær at viðmerkja at henda fyritøka einki hevur við Formula at gera og eg ikki havi persónlig áhuga mál í fyritøkuni.

Nemlia vísir millum annað á:
*upp í 85 prosent færri óneyðug eftirlit;
*umleið ein tími verður spardur á hvørjari náttarvakt fyri hvørji tíggju búfólk;
*upp í 40 prosent meira tíð til persónliga umsorgan;
*munandi færri fall á fleiri røktarheimum;
*betri møguleikar at laga røktina til einstaka búfólkið;
*skjótari hjálp, tá ein vandastøða ella broyting tekur seg upp.

Í einum týskum dømi vórðu 74 prosent færri fall skrásett hjá teimum búfólkum, sum høvdu Nemlia í kamarinum, samanborið við búfólk uttan skipanina. Nemlia vísir eisini á dømi um munandi færri álvarsamar støður við falli.

Tølini eru frá Nemlia. Men bæði eftirmetingin hjá Aalborg Kommunu og royndirnar úr øðrum londum vísa, at her er ein møguleiki, sum vit ikki eiga at lata fara aftur við borðinum.

Beinið burtur lógarforðingarnar
Føroyska lóggávan loyvir longu ávísum ávaringarskipanum, fallalarmum og GPS-peiling. Trupulleikin er, at tøknin vanliga verður viðgjørd sum eitt inntriv í sjálvsavgerðarrættin, tá persónurin ikki er førur fyri at geva samtykki.
Sambært § 8 í tvingsilslógini skal hvørt einstakt mál leggjast fyri Føroya Kærustovn. Myndugleikin skal vísa á ein ítøkiligan vanda og prógva, at tøknin er neyðug fyri at verja persónin ella onnur. Ein  “møguligur” vandi er ikki nóg mikið.

Úrslitið er ein tung málsviðgerð, har tøknin verður mett sum eitt inntriv heldur enn eitt umsorganaramboð. Hetta kann forða fyri skilagóðari nýtslu, eisini tá avvarðandi taka undir við henni, og tøknin gevur búfólkinum størri tryggleika og frælsi.

Danmark hevur valt ein lagaligari leist fyri fólk við demensi og aðrari framhaldandi mentalari viknan. Har kann góðkend trygdarskapandi vælferðartøkni brúkast sum partur av umsorganini, tá persónurin ella heimilað umboð er kunnað og ikki mótmælir. Tá verður nýtslan ikki roknað sum tvingsil. Verður mótmælt, krevst ein formlig avgerð eftir strangari treytum.

Føroyar eiga at gera nakað tað sama. Vit eiga at:
*seta eina serliga áseting um trygdarskapandi vælferðartøkni í tvingsilslógina;
*skilja ímillum nýtslu, sum persónurin ella umboðið ikki mótmælir, og nýtslu ímóti viljanum;
*loyva ávísari tøkni sum parti av umsorganini, tá hon er neyðug fyri tryggleika, virðileika og røkt;
*varðveita kravið um formliga góðkenning, tá persónurin mótmælir, ella tøknin er serliga inntrívandi;
*áseta greiðar reglur um kunning, dátuvernd, eftirlit og regluliga endurmeting.

Ein broyting í kunngerðini er neyvan nóg mikið. Kravið um ítøkiligan vanda stendur í sjálvari tvingsilslógini. Tí er neyðugt at broyta høvuðslógina og síðani áseta nærri reglur um, hvør tøkni kann brúkast og undir hvørjum treytum.

Fía Selma Nielsen, løgtingskvinna, hevur nú sett Margit Stórá, landsstýriskvinnu í almanna- og bústaðarmálum, ein skrivligan § 52 a-fyrispurning um trygdarskapandi vælferðartøkni. Hon spyr millum annað, um landsstýrið ætlar at økja nýtsluna, og hvørja ávirkan tað hevði havt á búfólk, avvarðandi, starvsfólkatrivnað og eindarkostnaðin á eldraøkinum.

Fyrispurningurin skal svarast í næstum. Tað gevur landsstýrinum eitt gott høvi til at vísa, um politiskur vilji er til at beina burtur forðingarnar.

Vit mugu hugsa av nýggjum
Vit loysa ikki framtíðar avbjóðingar á eldraøkinum bara við at halda fram sum higartil. Fleiri eldri og størri starvsfólkatrot merkja, at meira peningur einsamallur ikki verður nóg mikið.

Vit mugu hugsa av nýggjum, hvussu røktin verður skipað. Vælferðartøkni kann geva búfólkunum meira tryggleika, betri svøvn og størri virðileika. Hon kann geva starvsfólkunum meira arbeiðsró og harvið betri sálarligt arbeiðsumhvørvi, hartil meira tíð til veruliga umsorgan. Samstundis kann hon hjálpa kommununum at brúka avmarkaðu starvsfólkaorkuna betur, harumframt fáa peningin at røkka longur.

Tøknin er tøk. Royndirnar eru jaligar. Nú mugu vit fáa lóggávuna og politisku skipanina við.

akið vælferðartøknina í nýtslu sum ein part av loysnini.

Fróði Magnussen umboð fyri Fólkaflokkin á Tingi.

Løgmaður hevur valt tveir nýggjar limir í Nýskipanarnevndina. Teir eru Finn Danberg og Suni Justinussen.

Nýggjur formaður í nevndini er Finn Danberg.
Finn Danberg er í dag stjóri í P/F Lyfta. Hann er útbúgvin cand. merc.aud. og hevur starvast sum fíggjarleiðari á Landssjúkrahúsinum, Arbeiðsloysisskipanini, Eik og Nema. Seinni fekk hann útbúgving sum maskinmeistari og hevur siglt hjá Mærsk og við grønlendskum havrannsóknarskipi.

Suni Justinussen er forstjóri í Magn og er útbúgvin maskinmeistari og íløguráðgevi. Áður hevur hann verið forstjóri í GroAqua. 

- Eg eri fegin um, at nevndin er fullmannað og klár at fara til verka. Endamálið hjá nevndini er - enn sum áður - at greina, viðgera og mæla til nýskipanir, sum styrkja langtíðarhaldførið í vælferðarsamfelagnum. Tørvurin á skilagóðum nýskipanum er stórur, og vit verða noydd til at taka nøkur trupul tøk fyri at framtíðartryggja føroyska samfelagið, sigur Beinir Johannesen, løgmaður.

Løgmaður leggur aftrat, at nevndin virkar fyri alla politisku skipanina og hevur tí ein politiskan fylgibólk, har øll floksforfólkini og fíggjarnevndin í løgtinginum eru við.

– Eg havi tikið av hesum møguleikanum, tí tað er ein fakliga avbjóðandi og áhugaverd uppgáva at vera við til at loysa. Nevndin hevur eina góða samanseting av royndum og førleikum. Fyrsta stig er at savna nevndina og skipa arbeiðið saman við hinum limunum. Okkara størsta uppgáva verður at vísa politisku skipanini á loysnir, sum eru realistiskar og haldførar, samstundis sum tær skulu skapa virði fyri føroyska samfelagið, sigur Finn Danberg, nýggjur formaður í Nýskipanarnevndini.

Nevndin fær hjálp frá nýskipanarskrivstovuni, ið er skipað í Fíggjarmálaráðnum. Skrivstovan skal stuðla við greiningum og fakligari ráðgeving.

Nýskipanarnevndin skal leypandi geva tilmæli til politisku skipanina um nýskipanir. 

Í nýskipanarnevndini sita nú:
Finn Danberg, formaður
Marita Rasmussen, stjóri á Havstovuni
Óluva Klettskarð, undirvísari á Miðnámi á Kambsdali
Heri á Rógvi, stjóri í Lóðri
Suni Justinussen, forstjóri í Magn
Hjørdis Gaard Lailudóttir, stjóri í Movera

Løgmansskrivstovan

Vit kenna helst øll støðuna. Tað er loyvt at koyra 80 km/t, men fremst í einari langari røð av bilum koyrir ein bilur 60 km/t. Bilar savnast aftanfyri, ferðslan glíður illa, og fyrr ella seinni fara summi at royna at yvirhála. 

Men tað er ikki vist, at førarin fremst í røðini veit, at hann hevur loyvi at koyra 80 km/t.

Hetta er ein av orsøkunum til, at eg havi sett Jacob Vestergaard, landsstýrismanni í vinnumálum, ein §52 a-fyrispurning um skeltingina hjá Landsverki.

Nýggj tøkni – gomul skelting

Uttan fyri fjølbygt øki er almenna hámarksferðin í Føroyum 80 km/t. Á fleiri vegastrekkjum verður hon staðbundið sett niður, eitt nú til 60 km/t.

Trupulleikin er, at tá henda avmarkingin endar, verður ikki skeltað við 80 km/t aftur, hóast almenna hámarksferðin aftur er 80 km/t.

Fyri nøkrum árum síðani hevði hetta kanska ikki sama týdning. Men tøknin í bilunum hevur broytt støðuna.

Nýggir bilar eru í stóran mun útgjørdir við skipanum sum Traffic Sign Recognition (TSR) og Intelligent Speed Assistance (ISA). Skipanirnar lesa ferðsluskelti og vísa føraranum, hvør hámarksferðin er.

Eg havi staðfest hetta fleiri staðni á føroyska vegakervinum. Bilurin lesur eitt 60-skelti og vísir 60 km/t sum hámarksferð. Men tá 60-avmarkingin endar, kemur einki 80-skelti. Úrslitið er, at bilurin framhaldandi kann vísa 60 km/t, hóast komið er inn á eitt vegastrekki, har loyvt er at koyra 80 km/t.

Fyri ein føroying, sum kennir vegakervið og reglurnar, er hetta kanska ikki ein stórur trupulleiki.

Men støðan er ein onnur hjá einum ferðafólki í einum leigubili.

Leigubilar eru nýggir og hava júst hesa tøknina. Ferðafólkið kennir hvørki føroysku vegirnar ella føroysku ferðslureglurnar eins væl og vit. Tá bilurin vísir, at hámarksferðin er 60 km/t, er tað púra natúrligt, at førarin lítur á tað.

So kann úrslitið gerast, at koyrt verður 60 km/t kilometur eftir kilometur, hóast loyvt er at koyra 80.

Ferðarmunur hevur eisini týdning

Hetta snýr seg ikki um, at øll altíð skulu koyra 80 km/t. Sjálvandi skal ferðin lagast eftir vegi, sýni, veðri og umstøðum annars.

Men ferðslutrygd snýr seg heldur ikki bara um hægstu ferðina hjá tí einstaka bilinum.

Ferðamunurin millum bilarnar hevur eisini týdning.

Tá ein bilur koyrir munandi spakuligari enn ferðslan annars, savnast bilar aftanfyri. Tað kann geva fleiri yvirhálingar og fleiri støður, har førarar skulu taka avgerðir í mun til mótkoyrandi ferðslu.

Hetta er ikki eitt nýtt sjónarmið. Fleiri kanningar hava gjøgnum árini viðgjørt sambandið millum ferðamun og vandan fyri óhappi.

Millum hesar eru Solomon (1964), Cirillo (1968), Hauer (1971), West og Dunn (1971) og Harkey.

Solomon og Cirillo vístu á eitt samband millum frávik frá miðal ferðini á einum vegastrekki og óhappsváða. Hauer hugdi serliga at, hvat hendir, tá ein bilur koyrir munandi spakuligari enn ferðslan annars, og hvussu hetta elvir til yvirhálingar.

Tað grundleggjandi sjónarmiðið er ikki so torgreitt: Jú størri ferðamunur er millum bilarnar, jú fleiri  yvirhálingar eru. Minni ferðmunur gevur hinvegin eina javnari ferðslu.

Eisini hevur verið víst á hetta sjónarmiðið í sambandi við ferðslulóggávu aðrastaðni: javnari ferðsla og færri yvirhálingar verða knýtt at bæði betri framkomuleika og ferðslutrygd.

Ein lítil broyting kann gera mun

Tí havi eg sett landsstýrismanninum spurningin:

Ætlar hann at taka stig til, at Landsverk setir upp skelti við 80 km/t, tá ein staðbundin lægri hámarksferð, eitt nú 60 km/t, endar og almenna hámarksferðin aftur er 80 km/t?

Eg spyrji eisini, um Landsverk hevur kannað, hvussu verandi skelting riggar saman við skeltalesingini í nýggjum bilum, og um hetta kann hava ávirkan á framkomuleika og ferðslutrygd.

Í grannalondum okkara verður greiðari skeltað, tá staðbundnar ferðavmarkingar enda ella ein hægri hámarksferð aftur er galdandi.

Tøknin í bilunum er broytt. Tí er rímiligt at spyrja, um okkara skelting eisini eigur at fylgja við.

Talan er í grundini um eina einfalda loysn: Tá tað aftur er loyvt at koyra 80 km/t, eigur bæði førarin og bilurin at fáa greið boð um tað.

Tað kann gera ferðsluna greiðari, javnari og smidligari – og samstundis minka um óneyðugar støður, har langar røðir og yvirhálingar taka seg upp.

Fróði Magnussen, umboð fyri Fólkaflokkin á Tingi.

Í hesum døgum luttekur Margit Stóra, landsstýriskvinna í almanna- og bústaðamálum, á ST-ráðstevnuni Conference of States Parties to the Convention on the Rights of Persons with Disabilities (COSP) , sum verður hildin í New York 9.–11. Juni.

Somuleiðis luttekur hon í fleiri fundum og orðaskiftum um brekrættindi, luttøku og inklusjón. Í gjár var hon boðin at taka lut í pitch-umfarinum á tiltakinum Sport Drives Social Change, Nordic and Global Perspectives”, har hon millum annað greiddi frá, hvussu Føroyar hava arbeitt fyri at skapa sosiala broyting við hjálp av ítrótti.

Millum áhoyrararnar vóru umboð fyri ítróttarfeløg og -stovnar, almenna geiran og diplomatisk umboð, sjálvbodnar felagsskapir og lokal samfeløg, umframt umboð fyri vinnulívið.

Niðanfyri ber til at lesa røðuna:

Dear organizers and participants. 

First of all, I would like to thank you for the opportunity to speak at this important event. 

When we think of sport, we often think of competition, achievement, medals and trophies. But sport is much more than that. It is a powerful tool for promoting equality, strengthening communities and creating opportunities.

I am sure many of us have seen the bigger meaning of sports. One example, which makes me particularly proud, can be found in women's football in the Faroe Islands. 

Even before women's football was formally established in the Faroe Islands, girls and women were actively playing the game and nurturing a strong passion for football. 

 In 1985, as the first official women's football league in the Faroe Islands was launched, with 13 teams participating from across the country. We achieved an important milestone as a football nation. 

As an initial step towards equality, we were now able to provide girls and women with a platform to play football on equal terms with others.  

Today, we have seven teams in the top division and eight teams in the second division, and interest continues to grow. 

But change is not only about the number of players. It is also about opportunities. Today, we have national teams for girls and women at U15, U17, U19, and senior level. This gives girls a clear pathway from childhood football to the highest international level. 

At the same time, we are working to ensure that women are visible throughout the football community. 
Today, three of the seven members of the Executive Board of the Faroe Islands Football Association are women, and gender balance on the boards of football clubs across the country has become significantly more equal in recent years. 

We have also learned that equality does not always mean treating everyone exactly the same. 
Some initiatives must take into account the different circumstances and needs of women and men. 

For example, we have introduced Disney Playmakers, a football programme designed specifically for young girls. 

We have also adopted a pregnancy and parental leave policy for national team players, making it possible to combine family life with football at the highest level. The aim is to support players in balancing football and parenthood and returning safely to the game after childbirth. 

To me, this demonstrates the ability of sports to be a powerful driver of social change. It creates opportunities, builds confidence, and fosters communities across age groups, genders, and backgrounds.  

We also work to make sport more inclusive. In the Faroe Islands, we have established a handball league for children and young adults with disabilities, and several Faroese athletes compete internationally in parasports, including the Paralympics. 

Local football clubs have also established football training for children with disabilities. 

When we use sport in this way, we are not only developing better athletes. We are also building a stronger and more inclusive society.  

Once again, thank you for giving me the opportunity to represent the Faroe Islands at this event. 

Almanna- og bústaðamálaráðið

Umboð fyri landsstýrið og amerikonsku stjórnina hava 4. juni havt fund í Tórshavn sambært partalagsyvirlýsingini, ið varð undirritað í 2020.

Varaundiruttanríkisráðfrú í amerikanska uttanríkisráðnum við ábyrgd av evropeiskum og evrasiatiskum viðurskiftum, Kelly Billingsley, og stjórin fyri Uttanríkistænastuna, Jóannes V. Hansen, leiddu fundin, sum m.a. snúði seg um altjóða raðfestingar og mál av sínámillum áhuga so sum orku og tilfeingi, handilsviðurskifti, talgilding og tilbúgving.

Báðir partar fegnast um framhaldandi áhugan at styrkja sambandið partanna millum, sum førir við sær fleiri búskaparligar møguleikar og økt samstarv innan felags áhugamál fyri bæði Føroyar og USA.

Uttanríkis- og fiskimálaráðið

Í Breddanum í  Kringvarpi Føroya í farnu viku varð kjakast um, vinnur, millum annað hvussu alivinnan eigur at skattast, og har vórðu sjónarmið løgd fram, at alivinnan eigur at verða viðgjørd sum ein klassisk tilfeingisvinna. Hetta er eitt sjónarmið, sum ein ávísur partur av búskaparfrøðingum javnan føra fram, og sum hevur fingið nógva rúmd í almenna kjakinum. Serliga í Kringvarp Føroya, sum vit øll rinda fyri.

Sjálvur eri eg ikki samdur í hesum grundsjónarmiði. Eftir mínum tykki er tað avgerandi, at vit fyrst og fremst hava fokus á, hvussu vit skapa burðardyggan búskaparvøkstur og tryggja, at mest møguligt virði verður skapt til tað føroyska samfelagið — ikki bara í dag, men eisini í framtíðini.

Tað er nevniliga grundleggjandi munur á fiskivinnu og alivinnu.

Fiskivinnan er í stóran mun ein tilfeingisvinna. Har er talan um eina avmarkað nøgd av náttúrutilfeingi, sum verður regulerað sambært lívfrøðiligum tilmælum. Um kvotan fyri makrel eitt ár er 40.000 tons, so er tað henda nøgd, sum kann fiskast — hvørki meira ella minni. Virðið verður sostatt fyrst og fremst avgjørt av sjálvum tilfeinginum og teimum kvotum, sum verða tillutaðar.

Hetta merkir eisini, at tilfeingsgjøld hava lutfalsliga avmarkaða ávirkan á sjálva veiðunøgdina. Fiskurin verður veiddur kortini, tí kvotan er givin.

Soleiðis er ikki við alivinnuni.

Alivinnan er fyrst og fremst ein framleiðsluvinna. Framleiðslan er ikki náttúruliga avmarkað á sama hátt, men kann økjast munandi við íløgum, nýskapan og tøkniligari menning. Tað hava vit eisini sæð í Føroyum, har framleiðslan er trífaldað síðstu 16 árini. Orsøkin er ikki, at náttúran knappliga hevur givið okkum trífalt meira tilfeingi — men at vinnan hevur gjørt risastórar íløgur í m.a. 

Størri smoltstøðir á landi, sterkari útgerð, nýggja tøkni og aling longri úti á firðum. Hesar íløgur hava gjørt tað møguligt at økja framleiðsluna nógv, eisini at ala har tað áður ikki var hugsandi at ala.

Tí hevur skattaskipanin stóran týdning.

Verður avgjaldið ov høgt, minkar grundarlagið fyri íløgum. Tað merkir minni framleiðslu, færri arbeiðspláss, minni avleitt virksemi og tí lægri búskaparvøkstur. Verður avgjaldið hinvegin lagt á eitt skilagott støði, so loysa íløgurnar seg, framleiðslan økist, og samfelagið fær ágóðan aftur gjøgnum:

* fleiri arbeiðspláss
* hægri lønir
* meira lønarskatt
* meira MVG
* størri virksemi í veitingarvinnum
* og størri útflutningi

Tað merkir ikki, at alivinnan ikki skal gjalda fyri at brúka føroyskar firðir. Sjálvandi skal hon tað. Men tað eigur at verða skipað sum eitt gjald fyri leigu av økjum — ikki sum eitt klassiskt tilfeingsgjald, ið tekur støði í eini fatan av vinnuni, sum ikki samsvarar við veruleikan.

Um vit skatta alivinnuna sum eina avmarkaða tilfeingisvinnu í staðin fyri sum eina framleiðsluvinnu, so skjóta vit okkum sjálvi í fótin. Tá fáa vit minni íløgur, lægri framleiðslu og verri búskaparvøkstur enn vit annars kundu havt.

Og tað er hvørki Føroyum ella føroysku vælferðini at gagni.

Fróði Magnussen

Árligi landsfundurin hjá Miðflokkinum verður leygardagin tann 9. mai í Húsarhaldsskúlanum í Klaksvík, sum nú kallast Rótin.

Hetta er fyrsti landsfundur, har Steffan Klein Poulsen er formaður.

​Harafturat eru øll vælkomin til almennu móttøkuna frá kl. 14.00 í samband við formansskiftið. 

Skráin fyri landsfundin:
9:00 Morgunmatur
9:45 Andakt
10:00 Aðalfundur og formansfrágreiðing
11:00 Politiskt orðaskifti
12:00 Steðgur og døgurði 
14:00 Almenn móttøka í samband við formansskiftið 
16:00 Liðugt

Miðflokkurin

Mánadagin 13. apríl kl. 14.00 skipar Løgmansskrivstovan fyri almennari móttøku í Tinganesi, nú nýtt landsstýri verður skipað.

Móttøkur í stjórnarráðunum
Umframt almennu móttøkuna verða eisini høvi at hitta nýggju landsstýrisfólkini á móttøkum í ymsu stjórnarráðunum týsdagin 14. apríl.

Skráin fyri týsdagin 14. apríl er hendan:
09:00–09:50 Almanna- og bústaðamálaráðið (Undir Bryggjubakka 27)  
10:00–10:50 Fíggjarmálaráðið (í Fíggjarmálaráðnum í Tinganesi)
11:00–11:50 Mentamálaráðið (Smæran)
12:00–12:50 Vinnumálaráðið (Kristnastova, Gongin 20) 
13:00–13:50 Uttanríkis- og fiskimálaráðið (Loftsrúmið í Tinganesi)
14:00-14:50 Heilsu- og orkumálaráðið (Kopargøta 1)

Aðalstjórar bjóða vælkomin, fráfarandi og tilstundandi landsstýrisfólk siga nøkur orð og lata gávur, myndatøka v.m.

Løgmansskrivstovan

Valið nærkast, og aftur hoyra vit somu tónar: Skattalætti og serstøk kor skulu lokka tey ungu heim eftir loknan lestur. Tað er gott, at fólk útbúgva seg, men vit mugu spyrja: Er akademiseringin farin út um mark?
​
Vit tosa nógv um manglandi arbeiðsmegi og útlendska arbeiðsmegi, men sannleikin er, at vit útbúgva okkum burtur frá tí praktiska arbeiðnum. 

Sum ein, ið hevur siglt sum trolbassi í 34 ár, síggi eg gongdina: Handaliga serfrøðin, sum Føroyar vóru heimskendar fyri, er við at doyggja út. Tað er næstan ómøguligt at finna ungar føroyingar til deksarbeiði í dag. ​Minst til javnvágina: ​Øll kunnu ikki sita í almennu umsitingini við høgum útbúgvingum.
​
Um øll umborð á einum trolara eru skiparar, hendir einki arbeiði á dekknum. ​Vit hava brúk fyri fleiri "indianarum" og færri "høvdingum". 
​
Haldføri og ábyrgd Haldføri er einfalt: Vit mugu ikki brúka meira, enn vit forvinna. Tað er skeivt støðugt at herja á tann vanliga føringin og føroyska sjómannin fyri at fíggja eina vaksandi umsiting. Tá inntøkan hjá einum húsarhaldi fellur, má man minka um útreiðslurnar – tað sama eigur at galda fyri landið. ​Eg vóni, at komandi samgonga torir at raðfesta øðrvísi.

Sum Margaret Thatcher segði: ​"The problem with socialism is that you eventually run out of other people's money."
​
Latið okkum tryggja, at vit eisini hava fólk til tað praktiska arbeiðið, sum ber samfelagið uppi. 
​
Gott val! 
​
Vinaliga, Einar M. Hammer 
Formaður í FFU

Partafelagsskattur er ikki so einfaldur, sum hann verður gjørdur til. At hækka partafelagsskattin er ikki vegurin fram, tað tænir ikki búskapinum ella starvsfólkunum.

Ein týðandi frágreiðing er, at lægri skattur gera fleiri íløgur lønandi. Tá fleiri íløgur verða framdar, økist virksemið í búskapinum, arbeiðspláss verða skapt, og tað gevur aftur størri inntøkur frá øðrum skattum – serliga frá lønum og nýtslu

Í kjakinum  at hækka partafelagsskattin verður ofta ført fram, at hetta er ein einfald leið at fáa størri inntøkur til samfelagið. Men veruleikin er nógv meira samansettur enn so, og tí er skilagott at hyggja nærri at, hvat gransking og hagtøl vísa.

Ein evropisk frágreiðing um partafelagsskatt vísir eina áhugaverda  niðurstøðu: hóast partafelagsskattaprosentini eru lækkað nógv seinastu áratíggjuni, eru inntøkurnar frá partafelagsskatti í mun til bruttotjóðarbúskapin (BTÚ) ikki minkaðar. Tvørturímóti hava tær verið lutfalsliga støðugar í umleið 40 ár.  

Sum nevnt er ein týðandi frágreiðing, at lægri skattur gera fleiri íløgur lønandi. Tá fleiri íløgur verða framdar, økist virksemið í búskapinum, arbeiðspláss verða skapt, og tað gevur aftur størri inntøkur frá øðrum skattum – serliga frá lønum og nýtslu. Í veruleikanum er partafelagsskattur ein lítil partur av samlaðu skattainntøkunum, vanliga um 2–3% av BTÚ, meðan skattur  av lønum, MVG og øðrum eru nógv størri og ofta yvir 30% (altjóð tøl).  

Frágreiðingin vísir eisini, at partafelagsskattur er tann skatturin, sum mest darvar búskaparvøkstri. Hægri skattur minkar avkastið av íløgum, og ger tí færri verkætlanir lønandi. Hetta hevur beinleiðis ávirkan á bæði arbeiðspláss og samlaða búskaparliga menning.

Samstundis er tað ein misskiljing at halda, at tað eru “fyritøkur” ella eigarar, sum bera allan skattin. Gransking vísir, at ein stórur partur av partafelagsskattinum í veruleikanum verður fluttur víðari til starvsfólk, kundar og veitarar – til dømis gjøgnum lægri lønarvøkstur ella hægri prísir.  

Í føroyska kjakinum hoyrist eisini ofta ein einfald samanbering: at partafelagsskatturin er 18% í Føroyum og 22% í Danmark, og at vit tí hava “lágan” skatt. Men eisini her er veruleikin meira samansettur.

Í Danmark eru nevniliga skipanir, sum stuðla íløgum og nýskapan – eitt nú innan menningarvirksemi. Í ávísum førum kunnu fyritøkur fáa menningarútreiðslur endurgoldnar beinleiðis, eisini kontant. Hetta merkir, at ein fyritøka, sum hevði goldið skatt í Føroyum, í einum øðrum skipanarkarmi kann fáa ein part aftur ella fáa betri fíggjarligar treytir. Hetta er ein tilvitað skipan  at styrkja nýskapan, arbeiðspláss og framtíðar skattainntøkur.

Við øðrum orðum er tað at fara lætt um sannleikan, um vit bert samanbera prosenttøl sum 18 og 22. Tað, sum veruliga telur, er samlaði búskaparligi karmurin – hvussu vit leggja til rættis fyri íløgur, arbeiðspláss og menning.

Tí eigur kjakið um partafelagsskatt ikki at snúgva seg um at hækka ella lækka eitt einstakt tal. Tað eigur at snúgva seg um, hvussu vit skapa bestu fortreytirnar fyri einum burðardyggum búskapi, har bæði fyritøkur og samfelag fáa gagn. At hækka partafelagsskattin er ikki vegurin  fram, tað tænir ikki búskapinum ella starvsfólkunum. 

X við A
X við FróðA Magnussen valevni hjá Fólkaflokkinum

Um onkur ynskir at lesa meira um evnið er møguleikin her: https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/qe-03-19-343-en-n.pdf?utm_source=chatgpt.com&fbclid=IwY2xjawQl9vtleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFaWkVBaWhMMnJtd1lxcjJ1c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHgVRxlIZ32P_7Ew-8a4Sk_2G7VwkcWj5Kq3vAH_5c2eFNRtVGlKfWjIqT7sb_aem_OUpbhn7Hl7OCrSogvosgPQ